|
| tunalim // GÖK BİLİMİ(Astronomi) |
GÖK BİLİMİ HABERLERİ(Yıldızlarına Çarpmış Gezegenler )
 Yıldızlarına Çarpmış Gezegenler
(Solda) Güneş benzeri bir yıldızın yapısı ve (Sağda) bir kırmızı devinki gösterilmiştir fakat ölçekli değildir. Kırmızı devlerde konvektif bölgeler genç yıldızlara göre çok daha büyüktür, güneşimizinkinin neredeyse 35 katı fazladır. Gökbilimciler gezegenlerin yıldızları tarafından yutulma olgusuna üzerinde metal çizgileri bulunabilecek bir yıldıza rastlanılabileceğini düşünmektedirler.
Yıldız üzerinde bulunan enkaz noktaları, öncama çarparak yapışmış böcekler gibi gezegenlerin yıldızlarına çarpmış olduklarını ortaya çıkartmıştır.
Sonuç : yıldız üzerindeki metal lekelerinden elde edilmiştir diyen Avrupa Güney Gözlemevinden astronom Luca Pasquini başka bir mukayese önermektedir. Bu bir parça tiramisu yada bir cappuccinoyu andırmaktadır, üstte yanlızca kakao tozu bulunmaktadır demektedir.
Bulgular, gezegen oluşumu hakkındaki gizemleri aydınlatabilecektir.
Geçen onyılda gökbilimciler, güneş sistemi dışı gezegenleri yada uzak yıldızlar etrafında yörüngedede dönen dünyaları keşfetmeye başlamalarından beridir, gökbilimciler bu gezegenlerin çoğunluğunun demir bakımından zengin yıldızların etraflarında döndüklerini farketmişlerdir. Gezegenlere sahip olan yıldızlar gezegen bulundurmaya karşıtlarına oranla metal bakımından neredeyse 2 kat daha zengin oldukları ortaya çıkmıştır.
Pekii bu yıldızlar gezegenler tarafından kirletildikleri için mi metal bakımından zengindirler? yoksa metal yüklenmiş olan yıldızların gezegenleri doğal yollarlamı türemektedirler.? Bu bir parça tavuk-yumurta problemine benzemektedir.
Eğer bu metal gezegen enkazı ise, o zaman yanlızca yıldızların dış katmanlarında bulunmaları gerekirdi. Diğer taraftan, eğer bu metal yıldızın niteliksel bir parçası ise o zaman da yıldızın çekirdeğinde bulunması gerekirdi. Ne yazıkki gökbilimcilerin görebildiği yıldızdan gelen tek ışıma yanlızca yıldızın dış katmanlarından yayılan ışınımdır ki bu da yıldızın direkt kalbine ulaşabilmek için herhangi bir yol bulunmadığı manasına gelmektedir.
Bunun dışında gökbilimciler, Güneşimizde meydana gelenden çok daha şiddetli biçimde içi dışına çıkmış yıldızlara gözatmışlardır. Bu yıldızların içlerindeki bileşenler gökbilimcilerin gözlemleyebileceği ve analiz edebileceği bizimde yüzey katmanlarına yükselmiştir.
Belirgin biçimde araştırmacılar, güneşimizin milyaryıllar sonra ulaşacağı bir evre olan kalbindeki hidrojen yakıtını tüketmiş ve dış katmanlarını genişleterek çapını çok büyüten ve bir o kadarda soğuyarak kırmızı dev haline gelmiş yıldızları gözlemlemişlerdir. Güneş benzeri yıldızlara kıyasla, bu devler çok daha büyük konvektif(burgaçlarla ısı taşıyan) bölgeleri bir başka değişle tüm gazın tamamen karıştığı bölgelere sahiptirler. Güneşin konvektif bölgesi yıldızımızın kütlesinin yaklaşık %2 si kadrını kapsar, fakat kırmızı devlerde bu oran 35 kat daha ağırdır.
14 gezegen barındıran kırmızı dev yıldızı araştırdıktan sonra Pasquini ve asistanları bu tip devlerin gezegen barındıran güneş benzeri yıldızların içerdiği kadar metal bakımından zengin olmadığını ortaya çıkarmışlardır. En basit açıklama ise metal görülen gezegen barındıran yıldızların gezegen enkazları tarafından kirletilmiş olmalarıdır.
Almanya Tautenburg dan Thuringia Eyalet Üniversitesinden araştırmacı Artie Hatzes 'e göre : "Bu enkaz belkide ufak gezegenimsiler yada bizzat gezegenlerden kaynaklanmaktadır. "
Pasquini'nin dediğine göre bu bulgular tartışmalı ve görece yeni olan "Disk kararsızlığı Teorisine" destek olacaktır. Konsept dev gezegenlerin, kalpleri görece çok hızlı büyüyen çekirdeklere dönüşen gaz ve toz yığınlarından belirdiğini tanımlamaktadır.
Bu araştırma ekibinde bulunmayan MIT gezegen bilimci Sara Seager ise bu yeni bulgular gezegen oluşumunu anlamaya çalışma bulmacası için oldukça merak uyandırabilecek bir parçadır.
Seager ; "Gezegenlerin oluşumu hakkındaki bu bulmacayı ortaya çıkarmak için gökbilimcilerin, metal zengin ve metal yoksunu bir sürü yıldızı araştırmaları gerektiğini" eklemektedir.
Kaynak : Space.com , Çeviri : Emre Evren
_________________
TUNALIM...
devamı ..
|
|
|
|